Podstawy prawne: kiedy dług się przedawnia - definicja i zasady ogólne
Tekst opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Zasady i ograniczenia
Przedawnienie długu to instytucja prawna umożliwiająca dłużnikowi uniknięcie obowiązku spełnienia zobowiązań po upływie ustawowego terminu. To właśnie w tej chwili dług traci moc prawną, a dłużnik może przestać być zobowiązany do jego spłaty. Wyjaśniamy szczegóły art. 118 Kodeksu cywilnego oraz skutki nowelizacji z 2018 r., która znacząco skróciła poprzeczkę do przekroczenia.
Pytanie, które często zadaje sobie każdy dłużnik, brzmi: kiedy dług się przedawnia? Odpowiedź zależy od rodzaju roszczenia - dla kredytów hipotecznych okres ten wynosi sześć lat, liczone od dnia wymagalności. Przykładowo, jeśli dług stał się wymagalny 1 marca 2020 r., jego koniec przypada 31 grudnia 2026 r. Dla faktur B2B termin wynosi trzy lata, a dla mandatów - od jednego do trzech lat w zależności od rodzaju naruszenia.
Historia zmian terminów przedawnienia ma charakter decydujący dla praktyki. Przed nowelizacją z 2018 r. obowiązywał maksymalny okres dziesięcioletni, co zwiększało niepewność wierzycieli. Obecnie ogólny termin wynosi sześć lat, a dla niektórych rodzajów roszczeń - tylko trzy lub jeden rok. Sposób liczenia również uległ zmianie - od 2018 r. koniec biegu przedawnienia zawsze przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, jeśli termin wynosi co najmniej dwa lata.
W praktyce oznacza to, że dla 6-letniego roszczenia przedawnienie nastąpi 31 grudnia 2026 r. Jeśli dług miał się przedawnić w grudniu 2025 r., ale wierzyciel złożył pozew w sierpniu 2025 r., bieg przedawnienia zostaje przerwany i liczy się od nowa. Po przekroczeniu terminu dłużnik może udzielić zarzutu przedawnienia jako obrony, co jest fundamentalnym środkiem ochronnym.
| Rodzaj długu | Termin przedawnienia | Uwagi |
|---|---|---|
| Kredyty i pożyczki | 6 lat (3 lata po wyroku) | Liczone od dnia wymagalności |
| Faktury B2B | 3 lata | Od daty wymagalności roszczenia |
| Rachunki za telefon/internet | 3 lata | Standardowy termin dla usług |
| Mandaty i grzywny | 1-3 lata | Zależne od rodzaju naruszenia |
| Umowy najmu | 3 lata | Od daty wymagalności czynszu |
| Alimenty | Nie przedawniają się | Obowiązek trwa do odwołania |
| Kaucje | 3 lata | Niezwrócona kaucja |
| Weksle własne | 3 lata | Roszczenia z tytułu weksla |
Ważna istota przedawnienia to fakt, że nie oznacza zniknięcia roszczenia - przekształca się w roszczenie niezupełne, które nie może być przymusowo egzekwowane. To właśnie dlatego dłużnicy regularnie sprawdzają terminy przedawnienia długów za pomocą kalkulatora krok po kroku, zaczynającego się od daty wymagalności i uwzględniającego nowelizację 2018 r. Wierzyciele natomiast przed złożeniem pozwu powinni sprawdzić, czy dług nie jest przedawniony - korzystając z checklisty 10 punktów zawierającej weryfikację w BIK, BIG oraz aktach sądowych.
Jakie długi nie przedawniają się?
Alimenty oraz niektóre roszczenia z tytułu naruszeń prawa osób trzecich nie podlegają przedawnieniu - ich termin trwania zależy od decyzji sądu lub wyroku. Również obowiązki wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wobec dłużników upadłych mogą mieć szczególne terminy, które nie są określane w standardowym kalendarzu przedawnienia.
Terminy przedawnienia: tabela z konkretnymi liczbami lat
Przedawnienie długów w 2026 roku oznacza moment, w którym zobowiązanie traci moc egzekucyjną. Wszystkie główne rodzaje roszczeń mających charakter majątkowy podlegają sześcioletniemu limitowi, chyba że ustawa przewiduje krótszy termin. Poniższa tabela prezentuje szczegółowe zestawienie najważniejszych kategorii długów wraz z ich terminami przedawnienia.
| Rodzaj długu | Okres przedawnienia | Przykład |
|---|---|---|
| Kredyty, pożyczki | 6 lat | Faktura z 2020 r. przedawnia się 31.12.2026 |
| Faktury B2B, rachunki | 3 lata | Rachunek za telefon z 2023 r. przedawniając się 31.12.2026 |
| Umowy najmu, alimenty | 2 lata | Umowa najmu z 2024 r. przedawniając się 31.12.2026 |
| Mandaty, grzywny | 1 rok | Mandat z 2025 r. przedawniając się 31.12.2026 |
| Rachunki za media | 3 lata | Rachunek za prąd z 2023 r. przedawniając się 31.12.2026 |
| Kaucje, zaliczki | 3 lata | Kaucja z 2023 r. przedawniając się 31.12.2026 |
| Alimenty na dziecko | Nie przedawniają się | Roszczenia alimentacyjne nie ulegają przedawnieniu |
| Umowy sprzedaży konsumenckiej | 2 lata | Umowa sprzedaży z 2024 r. przedawniając się 31.12.2026 |
Warto podkreślić, że termin przedawnienia liczy się od dnia wymagalności świadczenia, tj. z reguły od dnia następującego po terminie płatności. Dla roszczeń trwających co najmniej 2 lata obowiązuje istotne ułatwienie - końcówka terminu przedawnienia zawsze pada na 31 grudnia danego roku kalendarzowego. Dla innych rodzajów długów termin ten ustala ostatni dzień odpowiedniego okresu liczbowego lat od daty wymagalności.
Fakt, że większość roszczeń majątkowych objęta jest sześcioletnim przedawnieniem, wynika bezpośrednio z nowelizacji ustawy z 2018 roku, która skróciła poprzedni maksymalny okres przedawnienia z 10 lat do 6 lat. Ta zmiana ma charakter decydujący dla dłużników, ponieważ znacznie skraca czas, w którym mogą być egzekwowane długi. Dla faktur B2B i rachunków obowiązuje krótszy, trzyletni termin, co ułatwia płynność finansową przedsiębiorstw.
Wzór na kalkulator daty przedawnienia długu
Obliczenie dokładnej daty przedawnienia długu wymaga następujących czynności:
- Ustal datę wymagalności - czyli dzień po terminie płatności, który dłużnik powinien uznać za opóźniony.
- Sprawdź rodzaj zobowiązania - czy to dług majątkowy, gospodarczy czy alimentacyjny, aby zastosować właściwy okres.
- Zastosuj odpowiedni okres - 6 lat dla większości roszczeń majątkowych, 3 lata dla faktur B2B, 2 lata dla umów najmu, 1 rok dla mandatów.
- Oblicz datę końcową - dla terminów co najmniej 2 lat zawsze 31 grudnia ostatniego roku.
Przykładowo, faktura z 2020 r. wystawiona za usługi, której termin płatności minął 31.12.2020, przedawnia się 31.12.2026 r. Podobnie rachunek za telefon z 2023 r., którego termin płatności upłynął 31.12.2023, przedawnia się 31.12.2026 r. Dla mandatu z 2025 r. termin przedawnienia upływa 31.12.2026 r., co daje jednoletni okres.
Checklist kontrolna przed zgłoszeniem zarzutu przedawnienia
Przed złożeniem zarzutu przedawnienia warto przejść przez poniższą listę kontrolną, aby mieć pewność, że wszystkie aspekty zostały uwzględnione:
- Sprawdź w BIK - historia zobowiązań, płatności i ewentualne niespłacone kwoty.
- Zweryfikuj w BIG - wpisy o zadłużeniu, które mogą wskazywać na długi, które jeszcze się nie przedawniły.
- Przejrzyj akt sądowy - ewentualne pozwy, które mogłyby potwierdzić fakt istnienia długu.
- Zbierz dowody - potwierdzenia przelewów, faktury, umowy, które dokumentują zobowiązanie.
- Ustal datę wymagalności długu - zwróć uwagę na rzeczywisty termin płatności, a nie datę wystawienia dokumentu.
- Oblicz termin przedawnienia - zastosuj odpowiedni okres w zależności od rodzaju długu.
- Sprawdź czy nie było przerwania biegu - np. uznanie długu w postępowaniu egzekucyjnym lub sądowym.
- Przygotuj dokumentację - kopiuj wszystkie dowody i sporządź kompletną dokumentację potrzebną do zarzutu.
- Zgłoś zarzut w odpowiednim terminie - do sądu lub organu egzekucyjnego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
- Zadbaj o archiwum - zachowaj wszystkie dokumenty przez co najmniej 10 lat, aby móc udowodnić ich prawidłowość w razie sporu.
Koszt weryfikacji kontrahenta to 10-40 zł, a przechowywanie danych w BIK trwa do 5 lat, w BIG do 10 lat. Regularne monitorowanie zobowiązań w tych bazach pozwala na wcześniejszych etapach zidentyfikować potencjalne długi przedawniające się. Dług -liczy się okres przedawnienia-6 lat. Faktura -przedawnia się po-3 latach. Mandat -termin przedawnienia-1 rok.
OKRES PRZEDAWNIENIA DŁUGÓW W LATACH
Jak sprawdzić przedawnienie długu - procedura krok po kroku
Termin przedawnienia liczy się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli kredyt miał termin płatności 1 marca 2020 r., to data wymagalności to 2 marca 2020 r. Ta data jest fundamentalna dla dalszych obliczeń, a jej błędna interpretacja może doprowadzić do nieprawidłowej oceny, czy dług już się wygasł.
Kalkulator terminów - jak samodzielnie wyliczyć datę przedawnienia długu
- Znajdź datę wymagalności - odpowiada ona za punkt wyjścia do liczenia okresu przedawnienia.
- Określ rodzaj długu - różne kategorie mają różne ustawowe limity czasowe: sześć lat dla większości roszczeń majątkowych, trzy lata dla świadczeń okresowych i działalności gospodarczej.
- Skorzystaj z zasady ostatniego dnia roku - od 2018 r. bieg przedawnienia zawsze kończy się w ostatni dzień roku kalendarzowego, jeśli termin wynosi co najmniej 2 lata.
- Jeśli termin to 1-2 lata, zasada ostatniego dnia roku nie ma zastosowania - liczy się pełny okres od daty wymagalności.
Przykład: dług z 2020 r. z sześcioletnim terminem przedawnienia przedawnia się 31 grudnia 2026 r. Dla trzyletniego terminu - roszczenie z tego samego okresu wygaśnie 31 grudnia 2023 r. Warto podkreślić, że różnica wynika z przeznaczenia terminów: sześć lat dla kredytów i pożyczek, trzy lata dla świadczeń okresowych.
Weryfikacja przerwania biegu przedawnienia - co sprawdzić w BIK, BIG i aktach sądowych
Bieg przedawnienia może zostać przerwany przez wniesienie pozwu, zwrócenie się do komornika, uznanie długu lub toczenie mediacji. Przed zgłoszeniem zarzutu należy przejść przez następującą listę kontrolną: sprawdź historię w BIK za pomocą zapytania (koszt 10-40 zł), przejrzyj rejestry BIG, zapoznaj się z aktami sądowymi, przejrzyj korespondencję z wierzycielem oraz zweryfikuj, czy dług nie został ponownie ogłoszony w świetle innego roszczenia.
- BIP przechowuje dane do 5 lat od daty spłaty,
- BIG - do 10 lat,
- Informacje o przedawnionym długu mogą pozostać w rejestrach, co może wpływać na zaufanie w handlu,
- Niektóre długi „przeżywają” wiele razy, szczególnie gdy są sprzedawane firmom windykacyjnym,
- Rozważ mediację przed zgłoszeniem zarzutu - szybkie doprowadzenie do porozumienia bywa bardziej efektywne niż proces sądowy.
Zgłoszenie zarzutu przedawnienia w sądzie - wzór pisma i lista dokumentów
Sąd nie bierze zarzutu przedawnienia pod uwagę z urzędu - musi to zrobić dłużnik samodzielnie. Wzór pisma do sądu powinien zawierać: datę wymagalności, rodzaj długu, fakt, że upłynął termin przedawnienia, oraz prośbę o zarzut przedawnienia. Do wniosku należy dołączyć: odpis aktu sądowego (jeśli istnieje), dowód wpłaty opłaty sądowej, dokumenty potwierdzające dług oraz ewentualną korespondencję z wierzycielem.
| Dokument | Opis |
|---|---|
| Opłata sądowa | Kilkadziesiąt złotych - zależnie od wartości długu |
| Umowa/kontrakt | Potwierdzający powstanie zobowiązania |
| Faktury/rachunki | Dowody należności |
| Akt sądowy | Jeśli istnieje - odpis właściwego aktu |
| Korespondencja | Dowody próby polubownego rozwiązania |
Rozpatrzenie zarzutu może trwać kilka tygodni. Zaleca się skorzystanie z usług doradczo-prawnych przed złożeniem wniosku - błędna interpretacja terminu może skutkować jego odrzuceniem. Wygaśnięcie zobowiązania nie oznacza zniknięcia roszczenia - przekształca się w roszczenie niezupełne, które nie może być przymusowo egzekwowane.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przedawniony dług może zostać egzekwowany?
Nie, przedawniony dług nie podlega przymusowej egzekucji. Roszczenie zamienia się w roszczenie niezupełne, które wymaga akcyjnego dochodzenia przez wierzyciela. Informacje o takim długu mogą pozostać w rejestrach, co wpływa na zaufanie w handlu.
Ile kosztuje weryfikacja w BIK?
Weryfikacja historii w BIK kosztuje od 10 do 40 złotych. Usługa dostępna jest poprzez zapytanie online lub w placówkach. Dla porównania, raporty z BIK/BRZBP mierzone są podobnym przedziałem cenowym.
Co zrobić, jeśli dług przedawnił się, ale wierzyciel grozi egzekucją?
W takim przypadku należy zgłosić zarzut przedawnienia do sądu. Można również skontaktować się z rzecznikiem konsumentów lub uzyskać opinię prawnika. Grożenie egzekucją po upływie terminu może stanowić naruszenie prawa.
Przed podjęciem decyzji o zgłoszeniu zarzutu warto przejrzeć wszystkie możliwe przyczyny przerwania biegu - niekiedy szybkie doprowadzenie do porozumienia jest bardziej efektywne niż długotrwały proces sądowy.
Przerwanie i zawieszenie biegu przedawnienia - kiedy liczy się ponownie?
Istotne jest rozróżnienie między dwoma mechanizmami wpływającymi na bieg terminu przedawnienia - przerwaniem, które wymaga działania wierzyciela lub dłużnika, a zawieszeniem, które powstaje w wyniku zdarzeń losowych. Przerwanie biegu przedawnienia następuje poprzez wniesienie pozwu do sądu, zwrócenie się do komornika lub uznanie zobowiązań przez dłużnika - każda z tych czynności resetuje liczenie terminu. Zawieszenie natomiast zachodzi jedynie w sytuacjach zewnętrznych, takich jak klęski żywiołowe, pandemia czy rozruchy społeczne, bez konieczności działania stron. Przykładem jest sytuacja, w której wierzyciel złożył pozew w sierpniu 2025 r., a dług miałby przedawnić się w grudniu 2025 r. - wtedy bieg pozostaje aktywny i następuje przerwanie.
Rozróżnienie to jest fundamentalne dla prawidłowego obliczenia terminu przedawnienia po 3 latach czy po 6 latach, zwłaszcza że od nowelizacji 2018 r. termin zawsze przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, jeśli okres trwa co najmniej 2 lata.
Tabela porównawcza terminów przedawnienia
Okres przedawnienia różni się w zależności od rodzaju zobowiązania - poniższa tabela prezentuje aktualne limity obowiązujące w 2026 roku.
| Rodzaj długu | Okres przedawnienia | Data przedawnienia w 2026 r. |
|---|---|---|
| Kredyty, pożyczki | 6 lat | 31 grudnia 2026 r. |
| Faktury B2B, rachunki | 3 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Rachunki telefonu, internetu | 3 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Mandaty, grzywny | 1-3 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Umowy najmu, czynsz | 2 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Alimenty na dziecko | Brak przedawnienia | Nie przedawniają się |
| Kaucje, zaliczki | 3 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Umowy przewozu | 1 rok | 31 grudnia 2026 r. |
Wzór kalkulatora krok po kroku na datę przedawnienia
Obliczenie terminu przedawnienia wymaga ścisłego przestrzegania czterech kroków. Pierwszym krokiem jest ustalenie daty wymagalności - momentu, w którym dług miał być spłacony. Następnie trzeba zidentyfikować rodzaj zobowiązania, by zastosować właściwy okres - 6 lat dla większości roszczeń majątkowych, 3 lata dla działalności gospodarczej, 2 lata dla umów sprzedaży, 1 rok dla mandatów. Czwarty krok to zasada ostatniego dnia roku - od nowelizacji ustawy 2018 r. termin przedawnienia zawsze przypada na 31 grudnia ostatniego roku kalendarzowego. Przykładowo, dług z tytułu faktury z 1 marca 2020 r. z terminem przedawnienia po 3 latach kończy się 31 grudnia 2023 r., a nie 1 marca 2023 r.
Checklist 10 punktów przed zgłoszeniem zarzutu przedawnienia
Przed złożeniem zarzutu przedawnienia należy przeprowadzić szczegółową weryfikację - poniżej znajduje się kompletna lista kontrolna.
- Sprawdź historię w BIK - dane przechowywane do 5 lat od spłaty
- Zweryfikuj informacje w BIG - rejestr prowadzony do 10 lat
- Przejrzyj akt sądowy - brak pozwu lub egzekucji
- Potwierdź datę wymagalności długu
- Zidentyfikuj rodzaj zobowiązania i oblicz termin
- Sprawdź, czy nastąpiło przerwanie biegu
- Zebranie dowodów na wcześniejsze płatności
- Weryfikacja tytułu wykonawczego komornika
- Sprawdź, czy dług nie jest alimentem
- Przygotuj kompletną dokumentację do zarzutu
Weryfikacja danych w BIK i BIG jest istotna, ponieważ koszt takiej usługi waha się od 10 do 40 zł, a pozwoli uniknąć ukrytych zobowiązań przed podjęciem współpracy gospodarczej. Termin przedawnienia faktury B2B wynosi 3 lata, co oznacza, że roszczenia z 2023 r. mogą przedawnąć się 31 grudnia 2026 r. Przechowywanie danych w BIG trwa do 10 lat, co umożliwia późniejszą weryfikację długów.
Jakie długi się nie przedawniają - wyjątki i szczególne reguły
Nie wszystkie formy długów ulegają ustawowemu wygaśnięciu - istnieje szereg obowiązków, które zachowują moc prawną niezależnie od upływu czasu. Fundamentalnie wyróżnia się tutaj obowiązek alimentacyjny, ponieważ ustawa o alimentach wyraźnie stanowi, że roszczenia z tytułu wypłaty alimentów dziecięcych nie podlegają przedawnieniu w żaden sposób. Równie istotne są roszczenia z tytułu własności nieruchomości, które chroni się poprzez egzekucję komorniczą, gdy dłużnik próbując uniknąć zobowiązań, zbywa nieruchomość bez zgody wierzyciela. Poza tymi długami, roszczenia niemajątkowe - takie jak żądanie zwrotu rzeczy lub domaganie się odszkodowania za szkodę - również nie ulegają przedawnieniu, gdyż ich natura nie wymaga odniesienia do wartości rynkowej. Również roszczenia o zasiedzenie mają charakter wyjątkowy, ponieważ mechanizm ten opiera się na długotrwałym, bezinteresownym posiadaniu nieruchomości, a nie na klasycznym zobowiązaniu. Natomiast długi wobec Skarbu Państwa i ZUS są chronione jako publiczne należności, których egzekucja nie może zostać uniemożliwiona przez upływ terminu. Kredyty hipoteczne stanowią szczególne wyjaśnienie - nie ulegają one przedawnieniu z powodu swojego charakteru zabezpieczonego. Gdy kredyt hipoteczny jest obciążony hipoteką na nieruchomości, to roszczenie pozostaje aktywne dopóki dłużnik nie spłaci zobowiązania w całości. Podobnie długi dziedziczone nie są pomijane przez prawo - spadkobierca przejmuje zobowiązanie z tożsamymi prawami i obowiązkami niczym poprzedni dłużnik, w tym prawo do wniesienia zarzutu przedawnienia w odpowiednim terminie.
| Typ długu | Termin przedawnienia |
|---|---|
| Kredyty i pożyczki | 3 lata (6 lat po wyroku) |
| Faktury B2B | 3 lata |
| Rachunki telefonu i internetu | 3 lata |
| Mandaty i grzywny | 1-3 lata |
| Umowy najmu | 3 lata |
| Alimenty | Nie przedawniają się |
| Kaucje | 3 lata |
| Długi wobec Skarbu Państwa | 6 lat |
Można zauważyć, że istnieje istotna różnica między trzyletnim a sześcioletnim terminem - te ostatnie obowiązują głównie dla należności publicznych i roszczeń wymagalnych z inicjatywy administracji, podczas gdy krótsze limity dotyczą standardowych zobowiązań międzyobywatelskich. Aby obliczyć datę przedawnienia długu, należy podążać za pięcioma krokami. Pierwszy krok polega na ustaleniu daty wymagalności roszczenia - czyli dnia, w którym dług stał się wymagalny. Drugi krok wymaga identyfikacji rodzaju zobowiązania i dopasowania odpowiedniego terminu przedawnienia. Trzeci krok to dodanie wybranego okresu do daty wymagalności. Czwarty krok dotyczy sześciolatkowych terminów - należy je przeliczyć na ostatni dzień roku kalendarzowego zgodnie z nowelizacją z 2018 r. Piąty krok to zapisanie ostatecznej daty przedawnienia. Przykładowo, dług mający 6-latowy termin, którego termin płatności upłynął 15 marca 2020 r., przedawnia się 31 grudnia 2026 r. Warto podkreślić, że przedawnienie nie oznacza automatycznego umorzenia długu - roszczenie przekształca się w roszczenie niezupełne, które nie może być przymusowo egzekwowane. Można wspomnieć, że nie wszystkie długi mają równe szanse na przedawnienie - niektóre formy zobowiązań są chronione przez prawo. Jeśli dług wymiera w najbliższym czasie, rozważ dobrowolną spłatę - choć przedawniony dług można spłacić, nie da się później domagać się jego zwrotu.
Skutki przedawnienia długu dla dłużnika i wierzyciela
W 2026 roku istotny wpływ mają konkretne skutki prawne wynikające z wygaśnięcia zobowiązania. Przedawniony dług umożliwia dłużnikowi podniesienie zarzutu przedawnienia jako obrony w postępowaniu sądowym lub przed komornikiem, co może powstrzymać dalszą egzekucję. Jednocześnie dług przedawniony nie zwalnia z obowiązku zwrotu już zapłaconych kwot - dłużnik nie może później domagać się zwrotu pieniędzy, które zostały uregulowane przed upływem terminu.
Zarzut ten nie działa automatycznie - musi zostać zgłoszony w trakcie trwania postępowania, a Sąd nie bierze go pod uwagę z urzędu. To oznacza, że dłużnik sam musi zareagować, gdy zostaje wezwany do zapłaty lub gdy komornik podejmuje próbę egzekucji. Brak zgłoszenia zarzutu w odpowiednim momencie może skutkować utratą prawa do odrzucenia roszczenia, nawet jeśli dług jest formalnie przedawniony.
Wierzyciel po upływie terminu traci możliwość dochodzenia roszczenia poprzez egzekucję komorniczą, ale istnieje istotna różnica w praktyce - może sprzedać roszczenia niezupełne firmom windykacyjnym. Przykładowo, faktura B2B z 2022 roku, której termin płatności minął 30 czerwca 2022 roku, stanie się przedawniona 31 grudnia 2025 roku po upływie trzech lat. Sprzedawca takiego roszczenia nie może już przeprowadzić standardowej egzekucji, ale nadal może liczyć na poniesienie części kwoty przez podmiot zewnętrzny.
W kontekście skutków przedawnienia długu warto podkreślić wpływ na historię kredytową. Dane w BIK przechowywane są maksymalnie 5 lat od daty ich spłaty, co oznacza, że opóźniona płatność z 2021 roku zostanie usunięta z rejestru w 2026 roku. Z kolei w BIG informacje o zobowiązaniach pozostają widoczne do 10 lat, co ma istotne konsekwencje dla dłużnika, który wcześniej miał problemy finansowe. To właśnie dlatego regularne sprawdzanie historii kredytowej w BIK i BIG jest wskazanym zachowaniem.
Ryzyko nieprawidłowej egzekucji komornika stanowi istotne zagrożenie dla dłużnika. Jeśli dług został przedawniony, a komornik prowadzi egzekucję, dłużnik musi złożyć zarzut przedawnienia w sądzie, by przerwać tę czynność. Przykładem może być egzekucja z 2024 roku na dług z 2018 roku - komornik nie może kontynuować postępowania, ponieważ dług jest przedawniony. Kontynuacja egzekucji w takiej sytuacji narusza prawo dłużnika i może skutkować koniecznością ponownego zaskarżenia czynności.
| Typ długu | Termin przedawnienia | Przykład |
|---|---|---|
| Kredyty, pożyczki | 6 lat | Kredyt hipoteczny z 2020 r. |
| Faktury B2B, rachunki | 3 lata | Faktura za usługi z 2023 r. |
| Rachunki telefonu, internetu | 3 lata | Rachunek za wrzesień 2022 r. |
| Mandaty, grzywny | 1-3 lata | Mandat za przekroczenie prędkości z 2024 r. |
| Umowy najmu, alimenty | 3 lata | Czynsz za mieszkanie z 2022 r. |
| Umowy sprzedaży | 2 lata | Debet za zakup towaru z 2023 r. |
| Alimenty na dziecko | Nie przedawniają się | Obowiązek alimentacyjny z 2021 r. |
| Kaucja, zaliczka | 3 lata | Kaucja za wynajem z 2022 r. |
Termin przedawnienia oblicza się prostym wzorem: termin przedawnienia = data wymagalności + liczba lat określona dla danego typu długu. Dla długów o terminie co najmniej 2 lata przedawnienie przypada 31 grudnia ostatniego roku kalendarzowego. Na przykład, faktura z 15 marca 2021 roku (termin 3 lata) jest przedawniona 31 grudnia 2023 roku. Warto prowadzić własny rejestr zobowiązań z datami wymagalności, by móc szybko obliczyć termin przedawnienia.
Przed zgłoszeniem zarzutu przedawnienia należy przejrzeć następujące elementy: najpierw określić datę wymagalności długu, potem rozpoznać jego typ (kredyt, faktura, mandat), sprawdzić wpisy w BIK - maksymalnie 5 lat oraz w BIG - maksymalnie 10 lat. Następnie przejrzeć akt sądowy pod kątem istniejących wpisów, zebrać dowody w postaci faktur i umów, zweryfikować, czy nie było przerwania biegu oraz potwierdzić termin przedawnienia wg przedstawionej tabeli. W końcu przygotować pisemny zarzut i złożyć go w sądzie lub przed komornikiem.
TERMINY PRZEDAWNIENIA DLA RÓŻNYCH TYPÓW DŁUGÓW [LATA]
Redakcja Moja Upadłość - Pomoc i Porady · wszystkie artykuły